W Biblii imiennie wymieniono kilku faraonów, ale nie każdy z nich jest równie dobrze potwierdzony w źródłach pozabiblijnych. Jednym z najlepiej osadzonych historycznie jest faraon Necho II, w polskich przekładach zwykle zapisywany jako Necho lub Neko. Był on władcą Egiptu z XXVI dynastii i panował mniej więcej w latach 610–595 p.n.e. Jego imię pojawia się w relacjach biblijnych dotyczących ostatnich lat królestwa Judy, śmierci króla Jozjasza oraz późniejszych wydarzeń politycznych związanych z Egiptem i Babilonem. Sam faraon jest dobrze znany historii starożytnego Bliskiego Wschodu, a jego działalność wojskowa znajduje potwierdzenie również w źródłach pozabiblijnych.

Biblia wspomina Necho przede wszystkim w związku z wyprawą wojenną na północ. W 2 Królów 23:29 czytamy, że „za jego dni faraon Necho, król Egiptu, wyruszył do króla Asyrii nad rzekę Eufrat, a król Jozjasz wyszedł mu naprzeciw, lecz Necho zabił go pod Megiddo, gdy tylko go zobaczył”. Z kolei 2 Kronik 35:20-24 podaje szerszy opis: Necho szedł walczyć pod Karkemisz nad Eufratem, ostrzegał Jozjasza, by mu nie stawał na drodze, ale król Judy mimo to podjął działania i został śmiertelnie raniony. Później Necho usunął z tronu Jehoachaza i ustanowił królem Eliakima, zmieniając mu imię na Jehojakim. Te informacje tworzą spójne tło polityczne schyłku państwa judzkiego.

Z historycznego punktu widzenia tło tych wydarzeń jest dobrze zrozumiałe. Pod koniec VII wieku p.n.e. imperium asyryjskie chyliło się ku upadkowi, a o dominację w regionie walczyły Egipt i rosnąca w siłę Babilonia. Necho II próbował wesprzeć resztki potęgi asyryjskiej, ponieważ silna Babilonia zagrażała również interesom Egiptu. To właśnie w tym kontekście należy rozumieć jego marsz na północ przez Lewant. Britannica wskazuje, że Necho II rzeczywiście próbował pomóc Asyrii w walce z Babilończykami, a biblijne wzmianki o jego aktywności w Syrii i Palestynie dobrze pasują do szerszego obrazu politycznego epoki.

Istotne jest jednak, by nie powiedzieć więcej, niż pozwalają źródła. Pozabiblijne dane potwierdzają istnienie Necho II i jego kampanie militarne, ale nie mamy znanego dziś egipskiego napisu, który opisywałby śmierć Jozjasza pod Megiddo. To ważne rozróżnienie. Można więc uczciwie stwierdzić, że Biblia umieszcza Jozjasza i Necho w wydarzeniu, które bardzo dobrze pasuje do realiów politycznych końca VII wieku p.n.e., natomiast sam szczegół o śmierci Jozjasza pochodzi z przekazu biblijnego, nie z zachowanego tekstu egipskiego.

Najmocniejszym pozabiblijnym punktem odniesienia dla działalności Necho jest świadectwo o walkach Egiptu z Babilonią. Księga Jeremiasza 46:2 wspomina wojsko faraona Necho nad Eufratem i jego klęskę pod Karkemisz z ręki Nabuchodonozora. Ten ogólny obraz zgadza się z danymi z kronik babilońskich. Szczególnie ważna jest tabliczka BM 21946 w British Museum, znana jako jedna z kronik babilońskich, która opisuje kampanie Nabuchodonozora II i jego działania przeciwko Egiptowi. Nie jest to tekst biblijny, lecz niezależne świadectwo z obszaru Mezopotamii, potwierdzające konflikt babilońsko-egipski w tym właśnie czasie.

Do tego dochodzi tradycja klasyczna. Herodot, piszący znacznie później, również zna postać Necho II i przypisuje mu działania wojenne w rejonie Syrii oraz ambitne projekty, takie jak prace przy kanale łączącym Nil z Morzem Czerwonym. Źródło Herodota nie jest współczesne samemu Necho, więc należy używać go ostrożnie, ale pokazuje ono, że faraon ten był w pamięci starożytnej postacią znaczącą, a nie literackim cieniem znanym wyłącznie z Biblii.

Archeologia dostarcza także materialnych świadectw samego imienia i królewskiej obecności Necho II. W muzeach zachowały się zabytki noszące jego kartusze, czyli królewskie imię zapisane w egipskiej formie monumentalnej. Przykładem jest obiekt w Metropolitan Museum of Art opisany jako „Lion with the names of Pharaoh Necho II”, datowany na lata jego panowania. Tego typu zabytki nie potwierdzają wydarzeń z Ksiąg Królewskich czy Kronik wprost, ale potwierdzają, że mamy do czynienia z historycznym, dobrze poświadczonym władcą egipskim, a nie postacią legendarną.

Warto też zwrócić uwagę na to, jak Biblia wpisuje Necho w ciąg dalszych wydarzeń politycznych. Po śmierci Jozjasza Egipt uzyskał wpływ na Judę. Necho uwięził Jehoachaza, nałożył daninę na kraj i osadził na tronie Jehojakima jako swojego wasala. Dopiero późniejsza ekspansja Babilonii ograniczyła wpływy Egiptu w regionie. Ten układ zależności zgadza się z tym, co wiemy o rywalizacji egipsko-babilońskiej na przełomie VII i VI wieku p.n.e.

Czy zatem archeologia „potwierdza” biblijnego faraona Necho? Jeśli przez to rozumiemy potwierdzenie, że istniał taki władca, panował we właściwym czasie i prowadził kampanie w regionie związanym z opisem biblijnym, odpowiedź brzmi: tak. Wniosek jest więc taki, że postać faraona Necho II jest bardzo dobrze osadzona historycznie, a biblijna relacja o nim rozgrywa się w realnym i potwierdzonym kontekście geopolitycznym schyłku Asyrii i wzrostu potęgi Babilonu.