Postać Kajfasza jest dobrze znana z kart Ewangelii. To właśnie on pełnił funkcję arcykapłana w czasie procesu Jezusa i odegrał istotną rolę w wydarzeniach prowadzących do jego skazania. Przez długi czas był jednak dla wielu postacią biblijną, znaną wyłącznie z tekstów religijnych oraz ze wzmianki u historyka żydowskiego, Józefa Flawiusza. Sytuacja zmieniła się dopiero pod koniec XX wieku, gdy archeologia dostarczyła konkretnych, materialnych danych.
Przełom nastąpił w 1990 roku w rejonie południowo-wschodniej Jerozolimy. Podczas prac budowlanych natrafiono tam na starożytny grobowiec wykuty w skale. Był to typowy dla okresu Drugiej Świątyni rodzinny grobowiec żydowski, w którym znajdowały się ossuaria — kamienne skrzynki służące do przechowywania kości zmarłych po rozkładzie ciała. W sumie odkryto ich dwanaście.
Jedno z ossuariów szczególnie przyciągnęło uwagę badaczy. Było bogato zdobione i wyróżniało się na tle pozostałych. Najważniejsza była jednak inskrypcja w języku aramejskim. Odczytano ją jako napis odnoszący się do Józefa z rodu Kajfasza, co wielu badaczy wiąże z arcykapłanem znanym z Ewangelii.
To odkrycie wywołało duże zainteresowanie, ponieważ żydowski historyk z I wieku, Józef Flawiusz, wspomina arcykapłana o imieniu Józef, nazywanego Kajfaszem. Według jego relacji został on ustanowiony arcykapłanem przez rzymskiego namiestnika Waleriusza Gratusa i sprawował swój urząd w pierwszej połowie I wieku naszej ery — w czasie, gdy według Ewangelii działał Jezus.
Zbieżność imienia, przydomka, okresu historycznego oraz miejsca odkrycia sprawia, że ossuarium to jest powszechnie wiązane z arcykapłanem Kajfaszem lub jego najbliższą rodziną. Co więcej, sam charakter grobowca wskazuje na wysoką pozycję społeczną pochowanych tam osób. Bogate zdobienia oraz lokalizacja w Jerozolimie odpowiadają statusowi elity kapłańskiej tamtych czasów.
Należy jednak podkreślić, że archeologia nie daje w tym przypadku absolutnej, stuprocentowej pewności identyfikacji konkretnej osoby. Nie można całkowicie wykluczyć, że chodzi o inną osobę o tym samym imieniu. Mimo to nagromadzenie zgodnych ze sobą elementów — imię, przydomek, czas, miejsce oraz wysoki status społeczny — sprawia, że identyfikacja z biblijnym Kajfaszem jest uznawana przez wielu badaczy za bardzo prawdopodobną.
Kolejne interesujące dane pojawiły się w 2011 roku. Opublikowano wtedy analizę ossuarium z inskrypcją mówiącą o Miriam, określonej jako córka Jeszui, syna Kajfasza. Oznacza to, że była ona najprawdopodobniej wnuczką Kajfasza. Napis ten dodatkowo łączy rodzinę Kajfasza z kapłańskim oddziałem Maazjasza, co dobrze wpisuje się w znane ze źródeł żydowskich struktury kapłańskie.
Choć to drugie znalezisko budzi więcej dyskusji, ponieważ nie pochodzi z kontrolowanych wykopalisk, badania materiałowe i analiza samej inskrypcji wskazują na jego autentyczność. Pokazuje ono, że imię Kajfasza funkcjonowało w rzeczywistej, historycznej rodzinie kapłańskiej, a nie jedynie w przekazie literackim.
Co zatem archeologia potwierdza w przypadku Kajfasza? Przede wszystkim to, że w Jerozolimie I wieku istniała wpływowa rodzina kapłańska związana z tym imieniem lub przydomkiem. Odkryte ossuaria wskazują na jej wysoki status społeczny i dobrze wpisują się w relacje historyczne Józefa Flawiusza. Dla badaczy stanowi to mocne wsparcie dla historyczności tej postaci.
Z punktu widzenia czytelnika Biblii odkrycia te mają duże znaczenie. Pokazują bowiem, że osoby pojawiające się na kartach Nowego Testamentu funkcjonowały w rzeczywistym świecie, który można badać i którego ślady zachowały się do naszych czasów.
Kajfasz w Biblii
Kajfasz pojawia się w kilku miejscach Nowego Testamentu, zawsze w kontekście wydarzeń związanych z Jezusem oraz władzą religijną w Jerozolimie. Ewangelia Łukasza umieszcza go w konkretnym czasie historycznym, wspominając o działalności Jana Chrzciciela „za arcykapłaństwa Annasza i Kajfasza” (Łukasza 3:2).
Ewangelie Mateusza i Jana opisują jego rolę podczas przesłuchania Jezusa (Mateusza 26:3, 26:57; Jana 18:13–14, 18:24, 18:28), a w Ewangelii Jana pojawia się także jako ten, który wypowiada słowa o tym, że „lepiej, aby jeden człowiek umarł za lud” (Jana 11:49).
Kajfasz jest wspomniany również w Dziejach Apostolskich (4:6), gdzie pojawia się wśród przywódców religijnych przesłuchujących apostołów.
Podsumowanie
Odkrycie ossuarium z imieniem Kajfasza należy do najważniejszych znalezisk archeologicznych związanych z osobami wymienionymi w Nowym Testamencie. Nie dostarcza ono bezpośrednich dowodów na konkretne wydarzenia opisane w Ewangeliach, ale daje coś równie cennego — mocne potwierdzenie historycznego tła.
To kolejny przykład na to, że Biblia opisuje rzeczywistość osadzoną w konkretnym czasie i miejscu, które wciąż możemy badać.
Dodaj komentarz